Wat is conservatoir beslag? Betekenis en voorbeelden
24/7 inzicht in uw dossier
Conservatoir beslag is beslag dat wordt gelegd voordat er een definitieve uitspraak van de rechter ligt. Het doel is om vermogen van de debiteur tijdelijk veilig te stellen. Zo voorkomt u dat geld, goederen of andere bezittingen verdwijnen voordat uw vordering wordt beoordeeld.
Dat is vooral belangrijk als een debiteur niet betaalt en u vermoedt dat wachten riskant is. Denk aan een klant die een bankrekening leegtrekt, vastgoed verkoopt, voorraad verplaatst of activiteiten onderbrengt in een andere onderneming.
Conservatoir beslag geeft u nog geen directe betaling. Het is een bewarende maatregel. U blokkeert vermogen, zodat het later beschikbaar kan zijn als de rechter uw vordering toewijst.
Wilt u het volledige traject bekijken, inclusief voorwaarden, stappenplan en aanvraag? Lees dan de pagina over conservatoir beslag laten leggen.
Het woord conservatoir betekent bewarend. Conservatoir beslag is dus beslag waarmee iets wordt bewaard of veiliggesteld.
Bij incasso gaat het meestal om vermogen van een debiteur. Dat kan geld zijn, maar ook vastgoed, voorraad, machines, voertuigen, aandelen of vorderingen die de debiteur zelf nog op anderen heeft.
Het beslag voorkomt dat de debiteur vrij over dat vermogen kan beschikken. Daardoor wordt de kans kleiner dat u na een procedure wel gelijk krijgt, maar alsnog niets kunt verhalen.
In eenvoudige stappen:
- U heeft een vordering op uw debiteur.
- U vreest dat de debiteur vermogen laat verdwijnen.
- Een advocaat vraagt toestemming aan de rechter.
- Na toestemming legt de deurwaarder beslag.
- Daarna moet de vordering inhoudelijk worden beoordeeld.
- Wint u de procedure, dan kan het beslag helpen bij betaling.
- Verliest u de procedure, dan kan het beslag vervallen.
Conservatoir beslag is dus geen eindoplossing. Het is een tijdelijke maatregel voor zekerheid.
Voorbeeld van conservatoir beslag
Stel: een ondernemer heeft een openstaande factuur van € 45.000. De debiteur erkent eerst dat hij moet betalen, maar blijft betaling uitstellen. Kort daarna hoort de schuldeiser dat de debiteur zijn bedrijfspand wil verkopen.
Als de schuldeiser niets doet, kan de verkoopopbrengst verdwijnen. Tegen de tijd dat er een vonnis ligt, is er mogelijk niets meer te halen.
In zo’n situatie kan conservatoir beslag op het vastgoed worden overwogen. Het beslag voorkomt dat het pand zomaar vrij kan worden verkocht. De schuldeiser krijgt daarmee nog geen geld, maar zijn verhaalspositie wordt beschermd.
Een ander voorbeeld is bankbeslag. Als er aanwijzingen zijn dat de debiteur nog saldo op een bankrekening heeft, kan conservatoir beslag onder de bank worden gelegd. De bank moet het getroffen saldo dan blokkeren.
Conservatoir beslag wordt vooral gebruikt wanneer wachten tot een vonnis te veel risico oplevert.
Dat speelt bijvoorbeeld als:
- de debiteur niet reageert op aanmaningen;
- betalingsbeloftes steeds worden gebroken;
- de debiteur vastgoed probeert te verkopen;
- voorraad of inventaris wordt weggehaald;
- banktegoeden dreigen te verdwijnen;
- activiteiten naar een andere BV worden verplaatst;
- de debiteur in financiële problemen zit;
- een buitenlandse debiteur nog vermogen in Nederland heeft.
Een gewone betalingsachterstand is niet altijd genoeg. Beslag moet in verhouding staan tot de vordering en het risico. Bij een lage vordering of een zwak dossier kan conservatoir beslag te zwaar zijn.
Daarom moet vooraf worden beoordeeld of beslag haalbaar, passend en praktisch zinvol is.
Waarop kan conservatoir beslag worden gelegd?
Conservatoir beslag kan op verschillende soorten vermogen worden gelegd. Welke vorm past, hangt af van de situatie.
Veelvoorkomende vormen zijn:
- beslag op een bankrekening;
- beslag op vastgoed;
- beslag op voertuigen;
- beslag op inventaris of machines;
- beslag op voorraad;
- beslag op aandelen;
- beslag onder klanten of opdrachtgevers van de debiteur;
- beslag op goederen van een buitenlandse debiteur in Nederland.
Bankbeslag wordt vaak gebruikt omdat het direct ziet op geld. Toch is het resultaat onzeker. Als de rekening leeg is op het moment van beslag, levert het weinig op.
Vastgoedbeslag kan sterk zijn bij grotere vorderingen, maar dan moet worden gekeken naar hypotheek, overwaarde en andere beslagen.
Beslag op inventaris of voorraad kan nuttig zijn bij ondernemingen, maar alleen als die zaken echt eigendom zijn van de debiteur. Lease, pandrechten en eigendomsvoorbehoud kunnen de waarde beperken.
Wat is het verschil met executoriaal beslag?
Conservatoir beslag wordt gelegd voordat er een definitief vonnis is. Executoriaal beslag wordt gelegd nadat er een executoriale titel is, meestal een vonnis.
Het verschil is belangrijk.
Bij conservatoir beslag is het doel: vermogen veiligstellen.
Bij executoriaal beslag is het doel: betaling afdwingen.
Conservatoir beslag geeft dus nog geen recht op directe uitbetaling. Daarvoor moet de vordering eerst inhoudelijk worden vastgesteld. Als de rechter de vordering toewijst, kan het beslag later helpen bij executie.
Bij executoriaal beslag ligt dat anders. Dan is er al een titel waarmee de deurwaarder betaling kan afdwingen.
Meer over dit verschil leest u op de aparte pagina over conservatoir beslag of executoriaal beslag.
Hoe werkt conservatoir beslag in hoofdlijnen?
Conservatoir beslag kan niet zomaar worden gelegd. Daarvoor is vooraf toestemming van de rechter nodig. Die toestemming heet beslagverlof.
Op hoofdlijnen ziet dat er zo uit:
- De advocaat beoordeelt de vordering en het bewijs.
- Er wordt gekeken waarop beslag kan worden gelegd.
- De advocaat stelt een beslagrekest op.
- De voorzieningenrechter beoordeelt het verzoek.
- Na verlof legt de deurwaarder het beslag.
- De hoofdprocedure wordt gestart of voortgezet.
In het beslagrekest moet staan waarom de vordering bestaat, hoe hoog het bedrag is en waarom beslag nodig is. Ook staat daarin welk beslag wordt gevraagd.
De rechter beoordeelt de aanvraag meestal op basis van de stukken. De debiteur wordt vaak niet vooraf gehoord, omdat het beslag dan effect kan verliezen.
Nee. In onze beoordeling is conservatoir beslag alleen verantwoord als de aanvraag feitelijk en juridisch goed wordt onderbouwd.
De eerste vragen zijn:
- Is de vordering voldoende aannemelijk?
- Is de juiste debiteur aangesproken?
- Is de vordering opeisbaar?
- Klopt de hoofdsom?
- Is er bewijs van opdracht, levering of schade?
- Is er vermogen waarop beslag kan worden gelegd?
- Staat het beslag in verhouding tot de vordering?
- Is er een reëel risico dat verhaal verdwijnt?
Ontbreekt die basis, dan is beslag kwetsbaar. De debiteur kan proberen het beslag op te heffen.
Kan conservatoir beslag worden opgeheven?
Ja. Een debiteur die het niet eens is met het beslag kan opheffing vragen. Dat gebeurt vaak via een kort geding.
De debiteur kan bijvoorbeeld stellen dat:
- de vordering ondeugdelijk is;
- het beslag te zwaar is;
- de schuldeiser belangrijke informatie heeft verzwegen;
- er voldoende zekerheid wordt aangeboden;
- het beslag onnodige schade veroorzaakt.
Daarom moet een schuldeiser vooraf zorgvuldig handelen. Een beslag dat te snel of te ruim wordt gelegd, kan later tegen hem werken.
Wat zijn de risico’s voor de schuldeiser?
Het grootste risico is dat het beslag later onterecht blijkt. Als de rechter de vordering afwijst, kan de debiteur schadevergoeding eisen.
Denk aan schade door:
- een geblokkeerde bankrekening;
- een verkoop die niet doorging;
- bedrijfsactiviteiten die stilvielen;
- reputatieschade;
- extra financieringskosten.
Niet elke schadeclaim slaagt automatisch. De debiteur moet zijn schade onderbouwen. Maar het risico is serieus genoeg om vooraf mee te nemen.
Daarom past conservatoir beslag vooral bij dossiers waarin de vordering sterk is en het verhaalsrisico concreet is.
Wanneer is conservatoir beslag niet verstandig?
Conservatoir beslag is meestal niet verstandig als:
- de vordering laag is;
- het bewijs zwak is;
- de factuur stevig wordt betwist;
- onbekend is of de debiteur vermogen heeft;
- het beslag weinig kans op opbrengst geeft;
- de kosten niet in verhouding staan tot de vordering;
- een betalingsregeling met zekerheid mogelijk is.
In zulke gevallen kan een andere incassostap beter zijn. Denk aan een sommatie, verhaalsonderzoek of gerechtelijke incasso.
Wij gaan verder waar incassobureaus ophouden
Veelgestelde vragen over conservatoir beslag
Krijg ik direct geld door conservatoir beslag?
Nee. Conservatoir beslag blokkeert vermogen, maar levert nog geen directe betaling op. Daarvoor is meestal een vonnis nodig.
Kan conservatoir beslag zonder rechter?
Nee. Voor conservatoir beslag is toestemming van de rechter nodig.
Heb ik een advocaat nodig?
Ja. De aanvraag wordt door een advocaat ingediend. De deurwaarder legt daarna het beslag.
Kan beslag worden gelegd zonder dat de debiteur het vooraf weet?
Ja, dat gebeurt vaak. Als de debiteur vooraf wordt gewaarschuwd, kan het vermogen verdwijnen voordat beslag wordt gelegd.
Wat gebeurt er als de vordering wordt afgewezen?
Dan vervalt de basis voor het beslag. De debiteur kan dan schadevergoeding eisen als hij schade heeft geleden.
Is conservatoir beslag hetzelfde als druk zetten?
Nee. Beslag kan druk geven, maar het juridische doel is zekerheid. Het mag niet lichtvaardig worden gebruikt als pressiemiddel.
Conservatoir beslag in uw situatie
Conservatoir beslag kan nuttig zijn als een debiteur niet betaalt en vermogen dreigt te verdwijnen. Maar het is geen standaardmiddel voor iedere openstaande factuur.
Vooraf moet duidelijk zijn:
- of de vordering sterk genoeg is;
- waarop beslag kan worden gelegd;
- of het beslag in verhouding staat tot de vordering;
- welke kosten en risico’s spelen;
- welke procedure daarna nodig is.
In de praktijk begint de beoordeling met uw overeenkomst, facturen, correspondentie en informatie over de debiteur. Dan wordt duidelijk of conservatoir beslag juridisch haalbaar is en praktisch ook zin heeft.